İnançsızlık
İnançsızlık, dinen yaratıcıya inanmamak anlamı taşır. Felsefede karşılığı ateizmdir. Sözlük anlamı ise örtmek, gizlemektir. Küfür de böyledir.
İnsan yaratılış itibarıyla, inanma duygusu taşır. Fıtrat, (yaratılış) inanma potansiyeliyle yüklenmiştir. Ayetler de bu konuda net bilgiler verir.
Rum suresi 30.ayet: (Resulüm!) Sen yüzünü hanif olarak dine, Allah insanları hangi fıtrat üzere yaratmış ise ona çevir. Allah’ın yaratışında değişme yoktur. İşte dosdoğru din budur, fakat insanlığın çoğu bunu bilmezler. (Diyanet vakfı meali)
Hanif: Hakka, doğruluğa, hayra, tek Allah’a yönelmiş O’na bağlanmış, Hak’tan ayrılmamış, insani davranışlar içinde olmuş kişilere verilen isimdir. Adı geçen surede Allah, yaratıldığınız fıtrat üzere yaşayınız; buyurmaktadır. Bu da kulluğu sadece Allah’a yapan; samimi bir mümin, kâmil bir Müslüman olmaktan geçer.
“Bir çocuk doğduğunda Müslümandır. Çocuğu anne babası Hıristiyanlaştırır veya Yahudileştirir veya Mecusileştirir…” (Hadis-Buhari, Müslim) Yine bir başka hadisinde Peygamberimiz, “Nefsim elinde olan Allah’a yemin ederim ki her doğan çocuk İslam fıtratı üzeri doğar, dili döndükçe (akıl erinceye) kadar bu fıtratta kalır.”
Yaratılışta, Allah’a inanma konusunda bütün kullar, Bezm-i alemde Allah, “Ben sizin Rabbiniz değil miyim” diye sorduğunda “Evet Rabbimizsin” cevabını vermişlerdir. Bunula ilgili Araf suresi 172 ve 173. Ayetler şöyle buyurmaktadır.
Araf suresi 172.ayet: Hani Rabbin Âdem oğullarının bellerinden zürriyetlerini almış, onları kendilerine şahit tutarak: “Ben sizin Rabbiniz değil miyim” diye sormuştu. Onlar da “Evet şahitlik ederiz ki sen bizim Rabbimizsin “demişlerdi. Böyle yaptık ki kıyamet günü, “Doğrusu bizim bundan haberimiz yoktu” demeyesiniz.
Araf suresi 173.ayet: Veya” Çok önceden beri atalarımız Allah’a şirk koşmuşlardı; biz de onların ardından gelip yapabileceği başka bir şey olmayan bir nesil idik. Şimdi kalkıp, o batıl şirk yolunu başlatanlar yüzünden bizi helak mı edecek siniz?” şeklinde bir mazerette bulunmayasınız.
Allah, insanlar dünyaya gelmeden önce kullarıyla Rab-kul bağlamında bir sözleşme yapmıştır. Günümüzde genetik ilmi bütün insanların, aslı olan genlerinin bir insanın sulbüne (Adem’in) rahatlıkla sığabileceğini kabul etmektedir.
Bu sebeple bütün insanlık, “kalu bela” dan (Evet Rabbimizsin) dediği andan beri Müslümandır. Allah inancı ve Müslüman olarak dünyaya gelir. İnsana hissetme, düşünme, akletme, görme, iman etme özelliklerini vermiştir. Ayrıca kâinatı tanıyan, muazzam ahengi ve işleyişi gören her akıl için Allah’ı bulma, kabul etme yetisi de vardır.
Allah’ın yaratmasında ve dünyaya gelen insanın yaratılış yapısında hiçbir değişiklik olmaz.
Bütün bu gerçeklere rağmen insanların çoğu ön yargılı olarak Allah’ın varlığını, yaratıcılığını kabul etmezler. Düşünmeye bile gerek görmezler. Ayetleri okumadıkları, inanmadıkları için de bu konuda Allah’ın söylediklerinden de haberleri yoktur. Oysa Allah yarattığı kulu herkesten iyi tanıyandır
Nitekim Allah Yusuf suresi 103.ayette: “Sen ne kadar arzulasan da insanların çoğu iman etmeyeceklerdir.” Kehf suresi 6.ayette: Şimdi bu Kur’an’a iman etmezlerse, belki arkalarından esef ederek kendini üzeceksin. Buyurmaktadır.
Bu ayetlerde inanmanın iradi olduğunu, zorlamanın, isteğin, tebliğin inanmaya etkisinin olamayacağını belirtilmektedir.
İman esaslarının (Allah, ahiret, peygamberler, kitaplar, melekler) birine inanmayan inkârcı sayılır. İnkarcılar, kafir, müşrik, münafık olarak da yerine göre adlandırılır.
Ayrıca şirk, (yaratıcıya ortak koşma) nifak, (inanır görünme) irtidat, (İslam’dan çıkma) Çıkana (mürted) denir. Ki bunlar da inkarcılıktır.
Doğduğunda inanma potansiyeline sahip insan ne oluyor da inkârcı oluyor?
İnançsızlığın birçok sebebi olmakla beraber; en çok psikolojik ve sosyolojik sebepler kabul görmektedir.
Psikolojik olarak, doğruları kabul etme yeteneği bozulmuş kişilerde görülen; Kur’an’da Bakara 10.ayette maraz denilen düşünce hastaları; beraberinde vesvese ve kuşkucu olma özellikleriyle ön yargılı olarak inkâr yolu kolaycılığına kaçarlar. Bu durum bazı sorumluluklardan (ibadetler, dini yasaklar gibi) kurtulma ve rahatlama getireceğinden kişi kendini rahat hisseder. Heva ve heves peşinde koşan, aşırı kapris içinde kıskanç olanlar, dünya sevgisini bütün sevgilerin önüne geçirenler, kibiri tavan yapanlar, mala tamah ve nankörlük, fevri hareket edenlerde inançsızlık; bir gönül hastalığı olarak karşımıza çıkmaktadır.
Sosyolojik olarak ise inançsızlıkta, mahalle baskısı da denilen sosyal baskı gruplarının etkisi büyüktür. Bu gruplar inanmada da etkilidir. Mal zenginliği, başkasına muhtaç olmama durumu, ferdiyetçilik durumları da inkarcılığa davetiye çıkaran etkenlerdir.
Bütün bu sebeplere rağmen, inanma ve inkâr etme; tamamen insanın kendi özgür iradesine ve seçimine bırakılmıştır. Hiçbir baskı ve sebep, bu iradeyi olumlu veya olumsuz yönde değiştirmek için yeterli değildir.
İslam, kişilerin inançsızlıkla suçlanmasını (tekfir) yasaklamıştır. Fanatizm, şartlanma, bilgisizlik sonucu yapılan bu tür ithamlar, itikadı ve hukuki sonuçlar doğurur. Tehlikelidir.
Hüküm verme yetkisi sadece ve sadece Allah’a ittir.
Nurettin Bölük 09.11.2026